Geld

Hogere energierekening?

De laatste weken worden we overspoeld met berichten over de energieprijzen die explosief zijn gestegen. Wat is er nu precies aan de hand? En waar moet je als consument op letten als het gaat om het energiecontract?

Hoe komen de energieprijzen momenteel zo hoog?  

Er zijn een aantal ontwikkelingen die hiermee te maken hebben. Aan de ene kant de uitzonderlijke ontwikkeling van de coronapandemie, waarbij de economie gedeeltelijk stilviel en de vraag naar gas terugliep. Nu de economie weer aantrekt, stijgt de vraag. Omdat in Azië de overstap van steenkool naar aardgas wordt gemaakt, stijgt de vraag nog meer. “Daarnaast hebben wij in Nederland onze gasopslag flink minder aangevuld dan normaal”, zegt energieonderzoeker Remco de Boer.

De aardgaswinning in Groningen is teruggeschroefd en Rusland – waar een groot deel van ons gas vandaan komt – zegt niet meer te kunnen leveren. “De laatste jaren is flink ingezet op duurzame energie. Maar op dit moment zijn wij nog voor 89% afhankelijk van fossiele brandstoffen. Slechts 11% van de energie die wij gebruiken is duurzaam. We moeten dus niet uit het oog verliezen dat we nog moeten blijven investeren in fossiele brandstoffen, anders ontstaat er een tekort en is het gevolg dat de prijs stijgt”.   

In hoeverre stijgen de prijzen van de energierekening?  

Volgens energiespecialist Tomas Bleker is er sprake van een verdubbeling in de energierekening. “Omdat de prijzen vorig jaar lager waren dan normaal door de coronapandemie, vergelijken we de prijzen van 2021 met 2019. Neem als voorbeeld een gemiddeld huishouden met een verbruik van 3500 kWh en 1500m3 gas. Op basis van een 1-jarig vast contract bedroeg de energierekening voor dit verbruik in 2019 2000 euro per jaar, terwijl dat in juli van dit jaar al opliep tot tussen de 2500 en 2700 euro. Op dit moment zou je voor dit verbruik 4000 euro op jaarbasis moeten betalen.” Gemiddeld kan het dus zomaar zijn dat de energierekening met honderden euro’s stijgt. 

Uit welke onderdelen bestaat de energierekening? 

Het bedrag dat je betaalt voor energie is opgedeeld in kleinere kostenposten. “Dertig tot veertig procent van de energierekening bestaat uit leveringskosten. Dit is de daadwerkelijke prijs van stroom en gas. Twintig procent gaat naar de kosten voor het transport van stroom en gas door de netbeheerders, de zogeheten netbeheerskosten. Daarnaast heft de overheid belasting op energie. De leverancier brengt die bedragen in rekening bij de consument. Het gaat daarbij om veertig tot vijftig procent van het bedrag dat jij betaalt voor energie, afhankelijk van je gebruik”, aldus Bleker.  

Welke verschillende contractvormen zijn er? 

Bij een variabel contract spreek je geen contractduur af, waardoor je op ieder moment kosteloos kunt opzeggen. Doorgaans betekent dit dat de prijs die je betaalt twee keer per jaar wijzigt, op 1 januari en op 1 juli. Bij een vast contract betaal je gedurende een bepaalde periode hetzelfde bedrag per maand voor energie. Je kunt een vast contract afsluiten voor bijvoorbeeld één of drie jaar. Volgens Bleker loont het om eens per jaar te bekijken of het contract dat je hebt nog bij je past. 

“Veel mensen hebben onnodig een variabel contract. Vaak is dit ontstaan omdat jaren geleden een contract is afgesloten en daar bijvoorbeeld niet meer naar is omgekeken, waardoor een vast contract dat afloopt wordt omgezet in een variabel contract. De energieaanbieder kan prijsveranderingen vervolgens makkelijk doorrekenen. Door het regelmatiger gebruiken van vergelijkingssites, blijf jij als consument het inzicht en overzicht houden in de kosten.” 

Hoe kan de prijsstijging die we nu meemaken voorkomen worden? 

We zitten in een energietransitie van fossiele bronnen zoals aardgas en steenkool, naar duurzame bronnen, zoals windparken en zonne-energie. “Het is belangrijk dat we niet uit het oog verliezen dat die overgang tijd en geld kost”, zegt Remco de Boer. “De laatste jaren is volop ingezet op duurzaamheid. Terwijl er nog twee andere pijlers zijn: leveringszekerheid en betaalbaarheid.

Laten we vooropstellen dat het een goede ontwikkeling is dat we van de fossiele brandstoffen afstappen, maar als je vervolgens niet kunt garanderen dat er genoeg energie is en de mensen de rekeningen niet meer kunnen betalen, schiet het zijn doel voorbij. Er moet namelijk draagvlak blijven onder de bevolking om te verduurzamen, maar dat wordt lastig als het je direct in de portemonnee raakt. Laat het een wake up call zijn dat alleen op duurzaam inzetten niet gaat werken.”  

Is het verstandig om nu over te stappen?

Op dit moment zijn deskundigen voorzichtig in het geven van advies. Volgens Tomas Bleker is de energiemarkt nu zo veranderlijk dat afwachten het beste is. “Vanaf 2006 is het advies eigenlijk altijd geweest: stap ieder jaar over, dat is het voordeligst. Maar de prijzen veranderen nu zo snel, we weten niet waar dit eindigt.” Vooral de mensen die een variabel contract of een aflopend vast contract hebben, kunnen in januari een prijsstijging gaan merken. Maar dat duurt dus nog even. “Het is een uitzonderlijke situatie die over een paar maanden waarschijnlijk zal stabiliseren. Dan is het verstandig om vergelijkingssites te raadplegen die je kunnen helpen de energierekening omlaag te krijgen.”