Artikelen

30 jaar na de Bijlmerramp

Weet jij nog waar je was op 4 oktober 1992 toen het nieuws brak? Op zondagavond om 18:35 uur stortte er een vliegtuig neer op twee flats in de Amsterdamse wijk Bijlmermeer. Een trauma dat nog steeds leeft in de wijk én bij veel bewoners.

Oud-directeur van het Leger des Heils Henk Dijkstra en oud NOS-verslaggever Peter van der Maat herdenken de ramp bij ons aan tafel.  

De Bijlmerramp

Het is een gure zondagavond, vijf minuten na half zeven, wanneer de laatste woorden klinken uit het vliegtuig van El Al. “Going down, going down.” Het vrachtvliegtuig stort niet veel later neer op de twee flats Klein-Kruitberg en Groeneveen in de Amsterdamse Bijlmer.  

Het vliegtuig kwam vanuit New York naar Schiphol. Op Schiphol werd er extra kerosine getankt en wordt de vracht in- en uitgeladen. Iets voor 18.30 uur vertrekt het vliegtuig richting de Israëlische stad Tel Aviv, maar kort na vertrek ontstaan de eerste problemen. Twee motoren van het vliegtuig breken af en vallen in het Gooimeer. Een van de vleugels raakt daardoor beschadigd, waardoor het vliegtuig lastiger te besturen is. De piloot kiest ervoor om terug te vliegen naar Schiphol.  

Het vliegtuig maakt nog een extra ronde om te dalen en brandstof te lozen, waarnaar het boven de Bijlmer onbestuurbaar wordt. Het vliegtuig stort neer op de flats, met alle gevolgen van dien. De ramp kostte aan ten minste 43 mensen het leven, waaronder de drie bemanningsleden van het vliegtuig en de enige passagier van het vliegtuig. Anat Solomon, een medewerker van El Al. Zij was op Schiphol ingestapt om naar Tel Aviv te reizen, waar ze zou trouwen met een andere El Al-mederwerker. De Bijlmerramp is een van de dodelijkste ongelukken uit de geschiedenis van de Nederlandse luchtvaart.

Van dichtbij

Henk Dijkstra, oud-directeur van het Leger des Heils, was op dat moment voetbal aan het kijken, toen de wedstrijd werd onderbroken door een extra nieuwsuitzending. “Mijn vrouw zei tegen me: ‘Henk, trek je uniform maar aan. Je moet daarheen.’ Toen ben ik in de auto gesprongen.” Bij aankomst wist hij meteen dat het mis was. Ook oud NOS-verslaggever Peter van der Maat wist niet wat hij aantrof. Als een van de eerste verslaggevers ter plaatse, zag hij alleen maar chaos. “Ik kwam voorbij de flat gelopen en zag toen die enorme vuurzee. Geen idee waar ik naar keek. De kloof tussen de twee flatgebouwen, brandweerauto’s, hulpverleners. Het was echt ongelofelijk.”

Om een van de grootste rampen uit de Nederlandse geschiedenis mee te maken, doet iets met een mens. Henk vindt het daarom ook nog steeds lastig om de beelden van de ramp te zien. Wat hem het meest is bijgebleven? “De chaos en de totale ontreddering van iedereen daar. Dat is iets wat me het meeste bij is gebleven. Maar, ook de zorg voor elkaar. De Bijlmer is helemaal voor ons opengegaan. Er waren zoveel mensen die elkaar hielpen. De saamhorigheid tussen alle geloven was echt onvergetelijk.”

Herdenking

Op 4 oktober 2022 is er een herdenking in de Bijlmer bij het monument en de ‘Boom die alles zag’. Daar komen overlevenden, nabestaanden en andere genodigden bijeen en worden toespraken gehouden door onder andere de Amsterdamse burgemeester en een lid van het kabinet. Ook wordt er een stille toch gelopen naar de rampplek. Daar worden de namen van de slachtoffers voorgelezen. De herdenking wordt ook uitgezonden bij de NOS.  

Rampvlucht

De afgelopen tijd was er veel nieuwe media aandacht voor de ramp. Vanaf 29 september kwam de serie ‘Rampvlucht’ uit op NPO, met bijpassende podcast. De vijfdelige dramaserie gaat over de Bijlmerramp, maar ook alles wat zich daarna afspeelde. De serie volgt twee onderzoeksjournalisten, die argwaan krijgen over de gang van zaken bij het onderzoek naar de ramp. De serie kreeg veel lovende reacties en won zelfs al een Gouden Kalf voor Beste Dramaserie 2022.